Yayin da shekarar 2027 ke ƙara matsowa, siyasar Kano za ta ci gaba da ɗaukar sabon salo. Za a ga tarurruka, sauya sheƙa, ƙawance, neman goyon baya, tuntuɓar juna da sake tsara dabarun siyasa.
Wasu ’yan siyasa za su yi iƙirarin cewa su ne ke da ikon wasu mazabu, ƙananan hukumomi ko ma wasu manyan ƙungiyoyin siyasa.
Wasu kuma za su yi ta ambaton dubban magoya bayan da suke cewa za su iya kaiwa daga wannan ɓangare zuwa wancan.
A cikin irin wannan hayaniyar, babu shakka Gwamna Abba Kabir Yusuf zai ci gaba da samun shawarwari daban-daban kan yadda zai tunkari zaɓen 2027 da neman wa’adin mulki na biyu.
Amma akwai wani abu da bai kamata a manta da shi ba:
Gwamna Abba ba ya fara siyasar 2027 daga sifili.
Tun bayan da ya hau mulki a shekarar 2023, gwamnatinsa ta yi manyan zuba jari a cikin rayuwar al’ummar Kano—ta fuskar ilimi, lafiya, samar da ayyukan yi, ƙarfafa tattalin arzikin jama’a, tsaro, hanyoyi, ruwa da sauran ababen more rayuwa.
Ni wannan nake kira “gonar masu zaɓe.”
Ba wai ina nufin cewa gwamnati ta mallaki kuri’ar kowa ba.
Kuri’a haƙƙin ɗan ƙasa ce, kuma bai kamata a ɗauki aikin gwamnati a matsayin abin da ake yi domin sayen kuri’a ba.
Abin da nake nufi shi ne, gwamnatin Abba ta riga ta samar da wata babbar jama’a wadda ta taɓa tasirin ayyukanta kai tsaye.
Wasu sun samu aiki. Wasu sun samu tallafi. Wasu sun samu gurbin karatu. Wasu sun samu damar ƙara ƙwarewa.
Wasu sun karɓi haƙƙoƙin da suka daɗe suna jira. Wasu kuma suna amfani da makarantu, cibiyoyin lafiya, hanyoyi, ruwa da sauran ababen more rayuwa da gwamnati ta samar ko ta inganta.
Wannan ita ce gonar da ya kamata a duba.
Ilimi: Bayan lambobin akwai iyalai
A watan Yulin 2026, gwamnatin jihar ta miƙa takardun ɗaukar aiki ga malamai da masu koyarwa 8,588, ciki har da sababbin malamai 4,900 da kuma ma’aikatan BESDA 3,688.
A wajen taron, Ministan Ilimi na Tarayya ya kuma bayyana cewa gwamnatin jihar ta ɗauki kusan malamai 16,000 cikin shekaru uku.
Amma kada a tsaya ga wannan adadi kawai.
Bayan kusan kowane malami akwai iyali.
Akwai iyayen da suka ga ɗansu ya samu aikin yi bayan dogon lokaci.
Akwai ma’auratan da sabon aikin ya taimaka wajen rage musu matsin tattalin arziki. Akwai yara da ’yan uwa da rayuwarsu ta samu sauƙi saboda wanda aka ɗauka ya fara samun abin dogaro.
Sannan akwai ɗaliban da suke cin gajiyar ilimin da waɗannan malamai ke bayarwa.
Saboda haka, mutum ɗaya da aka ɗauka aiki na iya samun tasiri ga mutane da yawa.
Haka ma ayyukan gina sababbin makarantu, ƙarin ɗakunan karatu da gyaran tsofaffin makarantu ba su tsaya kan gine-gine ba.
Sabon aji yana nufin ƙarin damar karatu. Gyaran makaranta yana nufin inganta muhalli ga ɗalibai. Kuma makarantar da aka inganta yau na iya amfanar tsararraki masu zuwa.
Gaya Polytechnic
Kafa Gaya Polytechnic ma wani muhimmin mataki ne wajen faɗaɗa damar samun ilimin fasaha da sana’o’i, musamman a Kano ta Kudu da yankunan da ke kewaye.
Cibiyar ba ɗalibai kaɗai za ta amfana ba.
Za ta iya samar da ayyukan yi, ta ƙara harkokin kasuwanci, ta bunƙasa sufuri da masauki, sannan ta samar da sabon yanayin tattalin arziki a yankin.
Lafiya: Aikin da ke shiga kowane gida
A watan Satumban 2026, gwamnatin jihar ta sanar da ɗaukar ƙarin ma’aikatan lafiya 2,037, ciki har da likitoci, ma’aikatan jinya, ungozoma da sauran ƙwararru.
Amma a nan ma, bai kamata a tsaya ga adadin ma’aikatan kawai ba.
Likita ɗaya na iya kula da dubban marasa lafiya. Ma’aikaciyar jinya na iya taimaka wa daruruwan iyalai.
Ungozoma na iya taimaka wa uwa da jaririnta a lokacin da rayuwa ke cikin mawuyacin hali.
Baya ga ɗaukar ma’aikatan lafiya, an kuma yi ayyukan gina, gyara da inganta cibiyoyin lafiya a ƙananan hukumomi.
Saboda haka, lokacin da aka haɗa ma’aikata da kayan aiki da wurin aiki mai kyau, tasirin zai iya kaiwa ga al’umma baki ɗaya.
1,001:
Zuba jari a kan kwakwalwar Kano
Shirin tallafa wa ’yan asalin Kano 1,001 domin karatun digiri na biyu a ƙasashen waje shi ma babban zuba jari ne.
Tun daga 2023, ɗaliban Kano sun samu damar zuwa ƙasashen waje domin ƙara ilimi da ƙwarewa.
A watan Disambar 2024, an karɓi 150 daga cikin waɗanda suka kammala karatunsu.
A watan Maris 2025, wasu 54 ƙwararrun ma’aikatan lafiya da suka yi karatu a Indiya suka dawo, inda aka ba su aikin yi kai tsaye.
A watan Afrilun 2026 kuma, wasu 110 da suka kware a fannonin injiniya, pharmacy, kimiyya, ICT da fasahohin zamani suka kammala karatunsu.
Manufar irin wannan shiri a fili take:
A gano baiwa, a horar da ita, a dawo da ita gida, sannan a yi amfani da ƙwarewarta wajen gina Kano.
Idan wani likita da aka tura karatu ya dawo Kano ya fara yi wa marasa lafiya aiki, wanda ya amfana ba shi kaɗai ba ne.
Duk marar lafiyar da ya taimaka ya zama wani ɓangare na ribar wannan zuba jari.
Tsaro: Daga mutum zuwa al’umma
Ƙirƙirar Kano State Neighbourhood Watch Corps ta samar da damar aiki ga matasa tare da ƙara wani mataki na tsaro a matakin al’umma.
Waɗanda aka ɗauka aka horar suna taimakawa wajen sintiri, sa ido, tattara bayanai da hana aikata laifuka tare da haɗin gwiwar sauran hukumomin tsaro.
Amfanin shirin bai tsaya ga waɗanda aka ɗauka aiki ba.
A bayan kowane ma’aikacin tsaro akwai iyali. A gabansa kuma akwai al’umma da za ta iya samun ƙarin kariya.
Kuma gaskiya ita ce: ba za a iya samun ci gaban tattalin arziki ba tare da tsaro ba.
Mata: ₦50,000 da zai iya ciyar da gida
Dubban mata a ƙananan hukumomi 44 sun samu tallafin ₦50,000 a matakai daban-daban na shirin ƙarfafa tattalin arziki.
Amma ainihin tasirin wannan shiri bai kamata a auna shi da adadin kuɗin da aka fitar daga baitulmalin gwamnati kawai ba.
Auna shi da abin da ya faru bayan kuɗin ya shiga hannun mace.
Wata ta ƙara jari a kasuwancin abinci. Wata ta ƙara jari a ɗinki. Wata ta shiga kiwo. Wata ta faɗaɗa ƙaramar sana’a.
Sannan daga cikin ribar da ta samu, akwai yiwuwar ta ciyar da yara, ta biya kuɗin makaranta ko ta taimaka wa sauran ’yan gida.
Gwamnati na iya rubuta mutum ɗaya a matsayin mai cin gajiyar tallafi; amma tasirin tallafin na iya shiga cikin gida baki ɗaya.
’Yan fansho: Haƙƙin da aka daɗe ana jira
Gwamna Abba ya bayyana a watan Oktoban 2026 cewa gwamnatinsa ta biya ₦32 biliyan daga cikin bashin kusan ₦48 biliyan na gratuity da sauran haƙƙoƙin da aka gada.
Wannan ba kyauta ba ce.
Haƙƙin ma’aikata ne da suka yi wa gwamnati aiki.
Amma ga ɗan fanshon da ya shafe shekaru yana jira, wannan kuɗi na iya zama bambanci tsakanin rayuwa cikin tsananin wahala da samun ɗan sauƙi.
Yana iya biyan kuɗin magani. Yana iya taimaka wa ’ya’ya. Yana iya biyan bashi. Ko kuma ya zama jarin da zai fara wata ƙaramar sana’a.
Haka kuma, kusan ₦15.6 biliyan an ware domin biyan wasu haƙƙoƙin tsofaffin kansilolin ƙananan hukumomi.
Wannan rukuni yana da muhimmanci saboda kansiloli suna da alaƙa kai tsaye da al’ummomin da suka fito.
Idan aka biya haƙƙin mutum bisa cancanta, ba tare da la’akari da jam’iyyarsa ba, hakan yana ƙarfafa amincewa da tsarin mulki da kuma ra’ayin cewa gwamnati ta ci gaba da kasancewa ta jama’a.
Hanyoyi: Ayyukan da ba sa tambayar jam’iyya
Akwai kuma manyan ayyukan more rayuwa.
Shirin hanyoyin kilomita biyar da aka gada ya ƙunshi ayyuka 38, daga cikinsu an kammala 18, 17 na ci gaba, yayin da aka soke kwangiloli uku saboda gazawar ’yan kwangila domin sake bayar da su.
Wasu daga cikin hanyoyin da aka kammala suna da fitilun titi masu amfani da hasken rana.
A nan ne ake ganin muhimmancin ci gaba da aikin da aka gada.
Hanya ba ta tambayar wace gwamnati ce ta fara ta.
Manomi zai yi amfani da ita. Ɗan kasuwa zai yi amfani da ita. Dalibi zai yi amfani da ita. Ma’aikaci zai yi amfani da ita.
Mara lafiya zai yi amfani da ita.
Saboda haka, kammala aikin da aka gada ba rauni ba ne ga gwamnati.
Alamar ci gaba ne.
Flyovers, ruwa da birane
Manyan flyovers, musayar hanyoyi, sabbin hanyoyi da gyaran hanyoyin cikin birane suma suna da tasiri mai nisa.
Hanya tana rage lokacin tafiya. Tana taimaka wa kasuwanci. Tana sauƙaƙa jigilar kayayyaki.
Tana taimaka wa mara lafiya ya isa asibiti cikin sauri.
Haka kuma, fitilun titi suna ƙara tsaro da sauƙaƙa zirga-zirgar jama’a da dare.
A fannin ruwa kuwa, gwamnati ta yi ayyuka a manyan wuraren samar da ruwa, ciki har da Challawa da Tamburawa, domin inganta samarwa da rarraba ruwa.
Ruwa ba aikin da ke amfanar wani rukuni na musamman ba ne.
Idan ruwa ya samu, gida ne ya amfana.
Don haka, Gwamna Abba, kada ka lissafa ayyuka kawai—lissafa mutanen da suka amfana
Wannan shi ne babban lissafin da nake ganin ya kamata gwamnatin Abba ta fara yi.
Ba wai:
“Mun ɗauki malamai 16,000.”
Tambayar ita ce:
Malamai nawa? Iyalai nawa? Dalibai nawa? Al’ummomi nawa?
Ba wai:
“Mun ɗauki ma’aikatan lafiya 2,037.”
Marasa lafiya nawa za su amfana? Iyalai nawa za su samu sauƙi?
Ba wai:
“Mun tura mutane 1,001 karatu.”
A’a.
Ƙwarewa nawa za ta dawo Kano? Mutane nawa za su amfana da ita?
Ba wai:
“Mun ba mata ₦50,000.”A’a
Gidaje nawa ne za su amfana? Sana’o’i nawa ne za su bunƙasa?
Wannan shi ne ainihin girman tasirin gwamnati.
Wannan ce “gonar masu zaɓe”
Idan aka haɗa malamai, ma’aikatan lafiya, ɗaliban da aka tura karatu, matan da aka tallafa, ’yan fansho, tsofaffin kansiloli, matasan tsaro, ɗalibai, iyaye, marasa lafiya da sauran jama’ar da ayyukan gwamnati suka shafa kai tsaye ko a kaikaice, za a ga wata babbar jama’a.
Wannan ita ce gonar masu zaɓe.
Amma ba gonar kuri’u tabbatattu ba ce.
Gona ce ta abubuwan da mutane suka gani da idanunsu kuma suka dandana a rayuwarsu.
Wasu za su goyi bayan gwamnati. Wasu ba za su goya ba. Wasu za su canza ra’ayi. Wasu kuma za su kasance da nasu ra’ayin.
Wannan shi ne dimokuraɗiyya.
Amma abin da gwamnati za ta iya yi shi ne ta tabbatar da cewa ayyukanta suna da inganci kuma sakamakonsu yana bayyane.
Kada ka bari hayaniyar siyasa ta rufe maka ido
Gwamna Abba, yayin da 2027 ke matsowa, kada ka bari kaɗan daga cikin hayaniyar siyasa ta sa ka manta da abin da ya fi muhimmanci.
Duk lokacin da aka ce maka:
“Wannan ya tafi.”
“Wancan ya koma.”
“Wannan yana da dubban kuri’u.”
“Wancan ne ke da iko a wannan ƙaramar hukuma.”
Ka tuna cewa akwai wani nau’in siyasa da ba a yin ta a taron ’yan siyasa.
Siyasar abin da jama’a suka gani da kansu.
Mutumin da ya samu aiki zai tuna.
Iyalan wanda aka samu aikin za su tuna.
Matar da aka taimaka wa sana’arta za ta tuna.
Ɗan fanshon da aka biya hakkinsa zai tuna.
Iyalan mara lafiya da ya samu kulawa za su tuna.
Al’ummar da ta samu hanya, ruwa ko makaranta za ta gani.
Wannan shi ne abin da ya kamata a mayar da hankali a kai.
Amma kada a yi sakaci da gonar
Babban kuskuren da gwamnati za ta iya yi shi ne ta ɗauka cewa saboda ta yi abubuwa, to dole jama’a su ba ta goyon baya.
Ba haka abin yake ba.
Manomi ba ya shuka iri ya tafi gida ya jira girbi.
Yana ban ruwa.
Yana cire ciyawa.
Yana kare amfanin gona.
Yana gyara inda aka samu matsala.
Haka ma gwamnati.
A kammala ayyukan da aka fara.
A gyara wuraren da suka samu matsala.
A ƙara inganta makarantu.
A samar da kayan aiki ga asibitoci.
A ci gaba da biyan haƙƙin ’yan fansho.
A tabbatar da gaskiya da adalci wajen tallafa wa mata.
A tabbatar an yi amfani da ƙwarewar waɗanda aka tura karatu.
A ƙara samar wa matasa damar dogaro da kansu.
A ƙara inganta ruwa.
A ƙarfafa tsaro.
Kuma mafi muhimmanci, a saurari jama’a.
Inda aka yi kuskure, a amince da shi.
Inda aka samu gibi, a gyara shi.
Inda jama’a suke kuka, a saurare su.
A ƙarshe: Bari hujja ta yi magana
Gwamnatin Abba ba ta buƙatar ta dogara da hayaniyar siyasa wajen kare kanta.
Ayyukan da suka tabbata su ne mafi kyawun amsa.
Idan wani ya ce zai yi makaranta, a nuna makarantar da aka riga aka gina.
Idan ya ce zai samar da aiki, a nuna waɗanda aka riga aka ɗauka.
Idan ya ce zai inganta lafiya, a nuna cibiyoyin da aka gina da waɗanda aka gyara.
Idan ya ce zai ƙarfafa ilimi, a nuna malamai da ɗaliban da aka tallafa.
Idan ya ce zai taimaka wa tattalin arzikin jama’a, a nuna matan da aka tallafa da sana’o’insu.
Idan ya ce zai inganta ababen more rayuwa, a nuna hanyoyi, flyovers, ruwa da sauran ayyukan da aka kammala.
A siyasar 2027, abin da aka yi zai iya yin magana fiye da abin da aka yi alkawari.
Gwamna Abba, ga gonarka nan
Saboda haka, Gwamna Abba, kada ka damu da yawan hayaniyar ’yan siyasa.
Ka duba malamai.
Ka duba ma’aikatan lafiya.
Ka duba ɗaliban da aka tura ƙasashen waje.
Ka duba matan da aka tallafa.
Ka duba ’yan fansho da aka biya hakkokinsu.
Ka duba tsofaffin kansiloli da ake biyan haƙƙoƙinsu.
Ka duba matasan da ke aikin tsaron al’umma.
Ka duba makarantu.
Ka duba cibiyoyin lafiya.
Ka duba Gaya Polytechnic.
Ka duba hanyoyin kilomita biyar.
Ka duba flyovers da musayar hanyoyi.
Ka duba hanyoyin cikin birane.
Ka duba ayyukan ruwa a Challawa da Tamburawa.
Ka duba fitilun titi masu amfani da hasken rana.
A nan ne gonarka take.
Amma kada ka ɗauka cewa girbi ya tabbata.
Ka ci gaba da noma ta.
Ka kula da ita.
Ka ƙara mata taki.
Ka cire ciyawar da ta taso.
Ka gyara inda aka samu matsala.
Ka kammala abin da ka fara.
Ka ƙara abin da ya dace.
Domin tun daga 2023, an riga an shuka iri masu yawa ta hanyar zuba jari a cikin mutane da ababen more rayuwa.
Yanzu abin da ya rage shi ne ci gaba da noma gonar, tabbatar da amfanin ya fito fili, sannan a bar al’ummar Kano su yanke hukuncin girbin.
**A ƙarshe, ba ɗan siyasa ba ne zai yanke hukunci kan girbin gonar.
Jama’ar Kano ne.**